Góc nhìn Tiên Lãng – Cần sửa đổi gì trong luật đất đai bây giờ?

Vụ thu hồi đất ở huyện Tiên Lãng - Hải Phòng đang nhận được sự quan tâm của phần lớn dư luận. Nhiều ý kiến nghĩ rằng, vụ tranh chấp này sở hữu nguyên nhân từ những bất cập trong Luật Đất đai.

Trong lúc Quốc hội chuẩn bị sửa đổi Luật Đất đai trước lúc sửa Hiến pháp

 Loạt bài này nêu bật những vấn đề cấp bách cần thay đổi. những lý giải của bài viết dưới đây nằm trong khuôn khổ đất đai thuộc với Nhà nước theo Hiến pháp hiện hành, đồng thời tiếp cận gần nhất quan điểm đất đai cần được phổ biến hóa chủ thể sở hữu như các loại tư liệu sản xuất khác bao gồm sở hữu cá nhân, với của tổ chức, của cộng đồng và của Nhà nước.

Phải bình đẳng giữa các chủ thể sử dụng

Quyền sử dụng đất là một thứ quyền tài sản nên đó là hàng hóa, dù là hàng hóa đặc biệt, phải được tự vì trao đổi trên thị phần theo pháp luật. bởi thế, bất kỳ ai, kể cả Nhà nước, không có quyền “thu hồi đất” của người dân vì bất kì mục đích nào mà phải mua sắm quyền sử dụng đất.

Tại sao đất đai cho người mua thuê để xây dựng khu công nghiệp hay sân golf, đến khi Nhà nước cần để xây dựng đô thị sát thì phải thương lượng mua lại quyền sử dụng đất của chủ đầu tư theo giá thị trường, còn đối với nông dân thì lại “thu hồi đất nông nghiệp” của họ và áp đặt “giá đền bù” sát giá thị trường mà không phải là sắm theo giá thị trường?

Mặt khác, bởi vì là hàng hóa nên giá đất do Nhà nước quy định chỉ sở hữu ý nghĩa khiến cơ sở để tính thuế thổ trạch, thuế trước bạ. Giá đất vì Nhà nước quy định nhất thiết không thể là cơ sở vật chất để Nhà nước cấp kinh phí cho những tổ chức công sở hữu nhu cầu gia tăng quy mô sử dụng đất đai do với mức giá đó, các tổ chức này không thể mua sắm được quyền sử dụng đất của người dân.

Luật pháp không được phân biệt đối xử giữa các chủ thể (cá nhân và tổ chức) trong cùng một hành vi. cùng sử dụng đất nông nghiệp nhưng lý do gì hộ nông dân bị hạn điền lúc giao đất và lúc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, còn tổ chức thì không? những doanh nghiệp chỉ cần lập Công trình trình cấp với thẩm quyền phê chuẩn, nếu xét thấy khả thi, Nhà nước sở hữu thể cho họ thuê, giao quyền sử dụng đất có diện tích hàng ngàn hecta.

Đó là điều phi lý. một cặp vợ chồng được tính là 1 hộ gia đình thì chỉ được nhận chuyển quyền sử dụng đất tối đa 2 ha ở đồng bằng sông Hồng nhưng giả dụ họ lập công ty TNHH thì không bị hạn điền hai ha mà sở hữu thể với cả trăm, cả ngàn hecta trong trường hợp Công trình ưu tiên đầu tư của họ được cấp sở hữu thẩm quyền duyệt y.

Xem lại quy định về “tích tụ”, “trực canh”…

đặc thù, Nhà nước phải quản lý chặt chẽ đất lâm nghiệp, trước hết là đất rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, vườn quốc gia để bảo đảm không gian sống của cả dân tộc. Không ai sở hữu quyền phá rừng, chuyển đất rừng sang những loại đất khác như khai mỏ, xây dựng khu công nghiệp, dẫn đến hủy hoại môi trường sinh thái.

Bên cạnh đó, Nhà nước quản lý chặt chẽ đất “bờ xôi ruộng mật” đang trồng lúa nước với hiệu quả để bảo đảm an ninh lương thực. Nhưng dù sao, ví thử không có gạo thì còn mang thể nhập khẩu, mang thể ăn bánh mì, mì sợi thay cơm nhưng không còn môi trường sống bởi vì phá rừng thì nguy hiểm vô cùng.

Đối với các loại đất nông nghiệp khác, người sử dụng sở hữu quyền tự bởi vì chuyển đổi loại cây trồng, vật nuôi theo chỉ định của thị trường và luật bảo vệ của môi trường sinh thái như phần nhiều các chủ thể khác trong xã hội. cho nên, không cần có quy định “chỉ cho tích tụ ruộng đất để sản xuất nông nghiệp”. Thử hỏi, xây dựng khu công nghiệp, sân golf không phải là tích tụ ruộng đất hay sao?

Luật không thể quy định chỉ giao đất nông nghiệp cho người “trực canh”, khi mà đó luật lại quy định người sở hữu chủ quyền sử dụng đất có quyền cho người khác thuê lại ruộng đất của mình. khi đó, người với quyền sử dụng đất không còn là người trực canh nữa.

Hơn nữa, thế nào là “trực canh”? Chủ trang trại ưu tiên đầu tư vốn vững mạnh sản xuất nông nghiệp phải lao động trí óc căng thẳng để quản lý kinh doanh thì mới đạt hiệu quả, họ chẳng thể và không cần đích thân đi cày bừa, gieo sạ, cạo mủ cao su, cho gia súc ăn… Vậy họ có “trực canh” hay không?

Quy định về hạn điền phải mang mục đích

Muốn đặt quy định hạn điền hay hạn chế thời gian sử dụng đất, phải tư vấn được câu hỏi “để làm cho gì?” và “vì sao?”. ví như để hạn chế tình trạng nông dân mất kế sinh nhai thì tại sao khi các chủ tập trung đầu tư xây dựng những khu công nghiệp, sân golf… lấy đi hàng ngàn hecta đất nông nghiệp “bờ xôi ruộng mật” người ta lại không sợ những điều trên xảy ra?

Thực tế cho thấy ví như nông dân bán quyền sử dụng đất nông nghiệp cho các quý khách kinh doanh nông nghiệp thì họ còn có cơ may kiếm việc làm hơn lúc họ bị thu hồi đất để xây dựng khu công nghiệp, sân golf. bởi những khách hàng, doanh nghiệp sẽ thuê hay khoán lại cho chính các hộ nông dân ấy sản xuất trên mảnh đất trước đây thuộc về họ. Còn muốn kiếm việc ở khu công nghiệp hay sân golf, nông dân phải là người trẻ, khỏe, với tay nghề mang trình độ thích hợp.

Năm 2013, thời hạn 20 năm với “quyền sử dụng đất” của đại hầu hết nông dân sẽ hết. Điều gì sẽ xảy ra nếu không sửa “thời hạn” và cả “hạn điền”?

Hạn điền 3 ha là cấp đất không thu tiền, còn chứng nhận việc sang nhượng, sắm mà cũng hạn điền là không lên sản xuất lớn, không cạnh tranh. Nông dân Sáu Đức ở xã Lương An Trà, huyện Tri Tôn - An Giang phải nhờ người đứng tên giùm để mua lại cả trăm hecta sản xuất theo mô hình trang trại. Vậy ai dám chắc là sẽ không mang chuyện lôi thôi giữa các người đứng tên giùm với Sáu Đức? do thực tại đã từng xảy ra rồi. Còn quy định thời gian (20 năm) và cả 4 cấp chính quyền đều có quyền về đất như bây giờ là kẽ hở cho tham nhũng.

Xem thêm:Gấp rút hoàn thành báo cáo tổng kết việc thi hành luật 2003