Hầu hết không có sự thay đổi trong dự định sửa đổi luật đất đai

Nhiều chuyên gia phân tích, dự thảo thay đổi Luật Đất đai chưa sở hữu bước đột phá; thậm chí, sở hữu những đổi mới tại dự thảo lại bị lo ngại là "bước đi" thụt lùi...

 Dự thảo chưa có những ý tưởng gì ngăn chặn nguy cơ tham nhũng trong khoảng đất đai.

Theo ý kiến của nhiều chuyên viên tại hội thảo "Tham vấn, đóng góp ý kiến cho nội dung thay đổi Luật Đất đai năm 2003" vì Quỹ Hợp tác và tăng trưởng (C&D) và Ủy ban kinh tế của Quốc hội, dự thảo đưa ra còn tồn tại nhiều hạn chế. 

Dễ nảy sinh tiêu cực.

Trước năm 2003, trung bình khoảng 2,5 năm lại sửa luật hoặc pháp lệnh liên quan đến đất đai một lần (gồm giá đất, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, giá trị bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất). Theo GS.TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên thứ trưởng Bộ TN&MT, tình trạng này biểu lộ ưu thế về tính tích cực của Nhà nước nhưng lại cho thấy nhược điểm của quá trình thay đổi, bổ sung pháp luật đất đai không mang tầm nhìn dài. "Nếu có thể nên lùi thời hạn duyệt y luật sửa đổi đất đai để mang bổ xung các đột phá mới và hạn chế được những điểm còn hạn chế của dự thảo đưa ra lấy ý kiến lần này", ông Võ đưa ra ý kiến.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Thanh Khuyến, phó tổng cục trưởng Tổng cục quản lý đất đai (Bộ TN&MT), đại diện ban soạn thảo cho biết: "Dự thảo đưa ra lấy ý kiến lần này đã khiến cho theo đúng trình tự quy định. Trong đó, ban soạn thảo cũng đã với báo cáo thẩm định về lồng ghép giới trong dự thảo".

bên cạnh đó, theo ông Đặng Hùng Võ, dự thảo luật chưa có đổi thay về chính sách to lớn mà chỉ thay đổi chi tiết, sửa sang câu chữ, thậm chí sở hữu điểm là bước thụt lùi. "Dự thảo luật mới chỉ đứng trên quyền lợi Nhà nước, chứ chưa đứng về phía người dân. đặc biệt như quy định quyền giao đất, cho thuê đất cho hộ gia đình, tư nhân được giao cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh giấc thay bởi vì UBND như trước đây.

Theo luận giải của những người soạn thảo là để rút ngắn các công đoạn, xúc tiến nhanh việc giao đất. ngoài ra, theo tôi, cái đích mà chúng ta cần hướng đến không phải là nhanh mà cần kiểm soát quyền lực của cá nhân với nguy cơ tham nhũng đất đai. chẳng thể tập trung quyền quyết định vào 1 tư nhân. Quá trình thẩm tra giao đất cần phải được kiểm soát chặt chẽ", ông Võ nói. Theo chuyên gia này, việc trao quyền từ tổ chức sang cá nhân vững chắc sẽ khiến cho nguy cơ tham nhũng nhiều hơn.

Tham nhũng trong quản lý đất đai đang ở nhóm hàng đầu trong "bảng tham nhũng". nghiên cứu của Đại sứ quán Đan Mạch, Đại sứ quán Thụy Điển và nhóm những nước tài trợ cho Việt Nam đã chỉ ra hai dạng chủ yếu dẫn đến tham nhũng trong quản lý đất đai: Tham nhũng hiện diện trong quá trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quá trình thu đất của người đang sử dụng để giao trực tiếp cho quý khách đã được chỉ định. không những thế, theo ông Võ, trong dự thảo không với các ý tưởng mới để điều chỉnh, kiểm soát, ngăn chặn nguy cơ tham nhũng trong ngành nghề này.

Cần tính tới sinh kế lâu dài cho dân

đặc trưng, theo kết quả tham vấn được tuân thủ tại 3 địa bàn: Huyện Yên Dũng (Bắc Giang), huyện Lộc Hà (Hà Tĩnh), huyện Củ Chi (TP.HCM) về việc thu hồi đất vì các tổ chức trọng điểm tăng cao năng lực bảo vệ môi trường (CEC), trung tâm giáo dục và truyền thông môi trường (CEACE) và trọng điểm lớn mạnh cùng đồng tỉnh giấc Hà Tĩnh (HCCD) thực hiện, gần như ý kiến của người dân đều cho rằng chỉ nên cưỡng chế thu hồi đất trong trường hợp sử dụng không đúng mục đích và vi phạm pháp luật.

Ông Nguyễn Văn Định, giám đốc HCCD cho biết: "Gần 100% ý kiến của người dân được hỏi đều chung kiến nghị lúc Nhà nước thu hồi thì người dân phải được bồi thường bằng việc giao đất mới sở hữu cộng mục đích sử dụng. nếu như không mang đất để bồi thường thì người dân được bồi thường bằng tiền". các chuyên gia tại hội thảo đều chung nhận định, đông đảo các cơ chế bồi thường ngày nay đều không tính tới sinh kế và lợi quyền lâu dài của người dân.

Theo đại diện của Ngân hàng Thế giới (WB), cần đổi thay căn bản nguyên tắc bồi thường, theo đó, bỏ cơ chế Nhà nước bồi thường tiền 1 lần rồi bắt dân đi nơi khác. Đại diện WB chia sẻ, các nước trên thế giới như Ấn Độ, Nhật Bản đều áp dụng "nguyên tắc cao nhất là người dân phải được quyền thụ hưởng lợi ích từ Dự án đầu tư". đặc trưng, ở Ấn Độ, sở hữu các Dự án kinh tế cần thu hồi đất của người dân, họ sẽ có giám định tác động của Công trình sở hữu cùng đồng xã hội. Ở Việt Nam chưa khiến được các điều này.

GS.TSKH Đặng Hùng Võ cho rằng: "Cần mang 1 tổ chức, đơn vị độc lập định giá đất để đảm bảo tính công bằng trong việc bồi thường lúc thu hồi đất của người dân".
Những ý kiến tham vấn tại hội thảo từ WB, liên mạng Vận động chính sách (INPA), trong khoảng các chuyên viên đất đai đều đồng tình quan điểm chỉ thu hồi đất có Dự án bởi mục đích công cộng, lợi ích quốc gia, quốc phòng an ninh. "Vừa qua, sở hữu nhiều bộ ngành khuyên tôi di dời trụ sở chuyển đến nơi mới. Việc xây dựng trụ sở những bộ cũng thu hồi đất của dân, sau đó bộ chuyển đi thì bán trụ sở. những trường hợp thu hồi mang nguyên tố cơ chế thương nghiệp cần phải được quy định chặt chẽ hơn trong thay đổi Luật Đất đai được duyệt tới đây", ông Võ nhấn mạnh.

Xem thêm :Gỡ bỏ nhiều rào cản trong quản lý đất đai của luật sửa đổi