Điểm yếu thu hồi đất cho đầu tư tư nhân trong luật đất đai

Một trong những điểm yếu của luật Đất đai hiện hành là cho phép nhà nước thu hồi đất cho những Công trình ưu tiên đầu tư tư nhân chứ không chỉ là các Công trình liên quan tới lợi ích quốc gia như Hiến pháp 1992 đề nghị.

"Đại tu" quy hoạch đất đai.

Ông Booth nói:

Luật Đất đai hiện hành chưa công bằng có nông dân. Họ được thuê đất với thời hạn 20 năm khi mà dân cư đường lại được quyền sử dụng đất vĩnh viễn. Nhiều nông dân trồng lúa không mang quyền thay đổi mục đích sử dụng đất. Họ bị hạn chế hầu hết trong việc tích lũy đất đai. Hậu quả là mang của họ không an toàn và họ bị "nhốt" trong việc sử dụng đất kém năng suất, bởi vậy dễ rơi vào bẫy nghèo đói kinh niên.

Hơn nữa, luật hiện hành cho phép nhà nước thu hồi đất cho các Công trình ưu tiên đầu tư mà không hạn chế cho những Công trình liên quan đến lợi ích quốc gia như công trình cơ sở và an ninh quốc gia như Hiến pháp năm 1992 đề nghị.

Lúc đất bị thu hồi, mức đền bù trả cho nông dân không dựa vào thỏa thuận với các bạn.

 Mức này có thể phản ánh giá trị thực thụ của mảnh đất, mà lại dựa vào giá tùy ý xác định (ví dụ: từng tỉnh, thành tự quy định giá đất trên địa bàn đó - PV). Mức này thường thấp hơn nhiều giá trị thực, đẩy nông dân vào đói nghèo, đồng thời khiến giàu 1 cách bất công cho các bạn và tạo cơ hội tham nhũng cho quan chức.

Những vấn đề này đã dẫn đến nâng cao khiếu kiện về đất đai mà 70% số đó liên quan đến thu hồi và bồi thường đất. bên cạnh đó, hệ thống quy hoạch đất đai vẫn còn rối ren, cần 1 cuộc “đại tu” để tăng cường tính minh bạch, giảm cơ hội tham nhũng.

Định giá đất phải độc lập

Theo ông, pháp luật cần phải được điều chỉnh và thực thi như thế nào để mang thể chấm dứt tình trạng khiếu nại, tố cáo nghiêm trọng bây giờ ?

Mang 5 cải cách then chốt cần phải được thực hiện để giảm mức độ tranh chấp đất đai. Thứ nhất là đồng bộ hóa quá trình thu hồi đất đai có Hiến pháp. Nhà nước chỉ nên có quyền thu hồi đất vì lợi ích công, ví thử như xây công trình cơ sở vật chất mới, chứ không phải bởi lợi ích của các khách hàng cá nhân.

Thứ 2 là đảm bảo tính minh bạch và sự tham gia của người dân vào quá trình quy hoạch và thu hồi đất. Điều tra Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp thức giấc (PAPI) do UNDP hỗ trợ tuân thủ vừa mới đây cho thấy cứ 10 người dân ở VN thì với 8 người không biết về quy hoạch đất đai địa phương, và trong 5 người chỉ có một người nói đã mang cơ hội cho ý kiến về các kế hoạch đó. 2/3 số người được hỏi nói không biết gặp ai để hỏi về giá đất chính thức.

Bước thứ ba là đảm bảo cơ chế bồi thường công bằng và minh bạch khi thu hồi đất. Giá bồi thường nên được xác định vì những nhà định giá đất độc lập hoặc bằng thống nhất trực tiếp với nông dân chứ không phải do những quan chức; và cần có cơ chế hiệu quả, khách quan hơn để giải quyết khiếu kiện.

Thứ tư là tạo sự công bằng cho có nông dân trong luật Đất đai. Họ phải được quyền sử dụng đất giống như cư dân tuyến phố, hay ít nhất cũng phải được quyền thuê đất lâu như các nhà đầu tư thương mại, và phải sở hữu quyền gia tăng năng suất sử dụng đất hiệu quả hoặc chuyển nhượng đất đai.

Thứ năm là hệ thống cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phải minh bạch hơn, đơn giản hơn và rẻ hơn cho người nghèo. thiếu hụt vắng sự minh bạch trong quá trình này sẽ gây nên cơ hội tham nhũng. Điều này đã được chứng minh trong PAPI 2011 là 1/5 người dân phải trả hối lộ để sở hữu được giấy này.

Sát giá thị trường?

Luật hiện hành của VN quy định nguyên tắc định giá đất là “sát giá thị trường”; dự thảo luật sửa đổi đưa ra nguyên tắc “hợp lý mang giá thị trường”. Ông bình luận gì về các quy định này?

Cách đổi thay ngôn từ này không giải quyết được vấn đề thực thụ, đó là hệ thống hiện hành thiếu minh bạch, độc lập, khách quan và cơ chế đáp ứng khiếu kiện hiệu quả. do vậy, cho dù luật hiện tại đặt ra nguyên tắc “sát giá thị trường” nhưng khảo sát PAPI 2011 vẫn cho thấy chỉ mang 9% người dân mất đất tin rằng giá bồi thường họ nhận được là sát sở hữu giá trị thị phần, còn tệ hơn cả con số 17% trong khảo sát PAPI 2010.

Xin ông cho biết kinh nghiệm quốc tế về vấn đề này?

Phần nhiều những quốc gia chỉ áp dụng thu hồi đất bắt buộc cho các vấn đề liên quan tới lợi ích quốc gia (tương tự như Hiến pháp 1992 của Việt Nam) thay vì cho phép nhà nước tham gia vào chuyển đổi đất đai cho tập trung đầu tư cá nhân. TP.HCM đã áp dụng hệ thống định giá đất động lập lúc thu hồi đất cho những Dự án. Đây cũng là một bước đi giúp tăng tính minh bạch và giảm khiếu kiện.

Xem thêm :Dự thảo sửa đổi luật đất đai đã bám sát kế hoạch